Ish-diplomati amerikan, Filip Riker, është shprehur i befasuar me dënimet e shqiptuara ndaj ish-krerëve të UÇK-së nga Dhomat e Specializuara në Hagë.
Riker ka thënë se, pavarësisht aktgjykimit të shpallur, duhet të pritet procesi i apelimit për të parë se cili do të jetë rezultati përfundimtar i këtij rasti.
“Epo, pas një kohe shumë të gjatë, sot mësuam për aktgjykimin e Dhomave të Specializuara në këtë rast. Procesi zgjati për disa vite, sigurisht, me Hashim Thaçin dhe të pandehurit e tjerë që po mbaheshin në paraburgim. Sinqerisht, u befasova që u dha një dënim kaq i rëndë”, ka deklaruar Riker.
Ai ka theksuar se aktgjykimi është vendim i gjykatës dhe se tashmë çështja do të kalojë në fazën e apelimit.
“Ky është aktgjykimi i gjykatës, i Dhomave të Specializuara, dhe tani, sigurisht, çështja do të kalojë në procesin e apelimit dhe do të shohim se cili do të jetë rezultati i këtij procesi. Epo, nuk më takon mua të them. Aktgjykimi është aktgjykimi. Ky është një proces përmes një institucioni që është krijuar për këtë qëllim”, ka thënë ai.
Riker ka pranuar se vendimi ka shkaktuar reagime dhe dhimbje në rajon, duke thënë se tashmë duhet të pritet rrjedha e procesit të apelimit.
“E di se në rajon, tek shumë njerëz, kjo shkakton një dhimbje të madhe. Por, siç thashë, duhet të shohim procesin që na pret, i cili përfshin edhe procesin e apelimit, dhe të shohim se ku mund të na çojë ky proces në fund”, është shprehur Riker.
Sipas tij, më e rëndësishmja tani është që të mendohet për të ardhmen e Kosovës, Serbisë, Ballkanit dhe Evropës.
“Mendoj se gjëja e rëndësishme është të mendojmë për të ardhmen e rajonit, të ardhmen e Kosovës, të ardhmen e Serbisë, të ardhmen e të gjithë Ballkanit dhe të Evropës. Dhe ka qenë prej kohësh shpresa ime që të shohim përparim të vërtetë në këtë drejtim. Fatkeqësisht, përparimi ka qenë shumë i ngadalshëm dhe nuk jam i sigurt se ky aktgjykim apo ky proces na ndihmon në këtë drejtim”, ka deklaruar ai.
Riker: Ndjenja e padrejtësisë nuk duhet të jetë justifikim për dhunë
Ish-diplomati amerikan ka folur edhe për reagimet e forta pas shpalljes së aktgjykimit, duke theksuar se pakënaqësia ndaj vendimit nuk duhet të shndërrohet në dhunë.
“Përsëri, u takon njerëzve të mendojnë për rrugën më të gjerë që duhet ndjekur. Shprehja e reagimeve dhe e ndjenjës së padrejtësisë në këtë proces, që është ajo që po shohim në shumë raste, nuk duhet të jetë justifikim për dhunë”, ka thënë Riker.
Ai ka kujtuar historinë e dhunës në rajon dhe ka bërë thirrje për një rrugë më të qëndrueshme përpara.
“Kemi pasur mjaft dhunë në këtë rajon gjatë dekadave dhe shekujve. Është koha të ecim përpara drejt diçkaje më të qëndrueshme”, ka deklaruar ai.
Riker ka përmendur edhe dialogun ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, duke kujtuar angazhimin e tij në këtë proces së bashku me ish-përfaqësuesen e lartë të BE-së, Catherine Ashton.
“Për këtë kishte të bënte edhe dialogu ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit. Kur punoja për këtë çështje, së bashku me baroneshën Catherine Ashton të BE-së, më shumë se një dekadë më parë, pikërisht këtë po përpiqeshim të arrinim. Dhe bëmë disa hapa përpara me marrëveshjen, Marrëveshjen e Brukselit, në vitin 2015”, ka thënë Riker.
Megjithatë, ai ka vlerësuar se në më shumë se një dekadë nuk është shënuar përparim i mjaftueshëm.
“Fatkeqësisht, kanë kaluar më shumë se një dekadë dhe nuk kemi parë ndonjë përparim të mëtejshëm. Do të shpresoja që njerëzit të ndaleshin për një moment dhe të mendonin se çfarë nënkupton e gjithë kjo, si dhe të përpiqeshin të gjenin një rrugë të re përpara, në mënyrë që asgjë nga kjo të mos shihet si e kotë dhe që të gjithë njerëzit e rajonit të mund të kenë një të ardhme më të ndritur”, ka shtuar ai.
Riker: Rasti kishte të bënte me përgjegjësi individuale, jo kolektive
Më tej, Riker ka folur edhe për natyrën e procesit gjyqësor ndaj ish-krerëve të UÇK-së, duke theksuar se bëhet fjalë për përgjegjësi individuale dhe jo kolektive.
“Mendoj se tashmë kemi parë që, vetëm pak minuta dhe orë pas shpalljes së aktgjykimit, ka pasur reagime të forta, siç thashë, dhe te shumë njerëz është shfaqur një ndjenjë padrejtësie. Gjëja e rëndësishme për t’u mbajtur mend është se kjo është pjesë e një procesi që përfshin edhe ankimin. Jam i sigurt se ai proces tashmë ka filluar”, ka deklaruar ai.
“Ky ishte një rast që lidhej me përgjegjësinë individuale, siç e vlerësoi gjykata. Nuk bëhet fjalë për përgjegjësi kolektive, dhe mendoj se njerëzit në rajon duhet ta kenë parasysh këtë, por edhe të mendojnë për të ardhmen e tyre më të gjerë dhe për mënyrën se si mund të ecin përpara”, ka shtuar Riker.
Sipas tij, historia dhe gjeografia e rajonit nuk mund të ndryshohen, ndaj fokusi duhet të jetë te krijimi i një të ardhmeje më të sigurt dhe më të begatë.
“Nuk mund ta ndryshoni historinë. Nuk mund ta ndryshoni gjeografinë dhe realitetet e rajonit. Një zgjidhje më e mirë është të gjendet një rrugë përpara, në mënyrë që të gjithë njerëzit e rajonit të mund të jetojnë në një situatë më të sigurt dhe më të begatë, dhe të punojnë për të ardhmen — për të ardhmen e tyre dhe të fëmijëve e nipërve të tyre”, ka deklaruar ai.
Riker bën thirrje për qetësi dhe integrim euroatlantik
Në fund, ish-diplomati amerikan ka thënë se ndikimi i aktgjykimit do të varet edhe nga mënyra se si do të reagojnë vendet dhe liderët e rajonit.
“Nuk më takon mua të përshkruaj se cili do të jetë ndikimi. Tashmë po shohim reagime ndaj kësaj në pjesë të ndryshme të rajonit. Natyrisht, njerëz të ndryshëm kanë reagime të ndryshme ndaj kësaj. Përsëri, mendoj se është e rëndësishme të shikohet tabloja e gjerë dhe mënyra se si vendet mund të gjejnë një rrugë për të ecur përpara”, ka thënë Riker.
Ai ka theksuar se procesi duhet të synojë paqen dhe një mënyrë bashkëjetese në rajon.
“Procesi duhet të jetë një proces i gjetjes së paqes dhe i gjetjes së një mënyre për të jetuar së bashku. Përsëri, nuk mund ta ndryshoni gjeografinë. Nuk mund ta ndryshoni historinë”, ka deklaruar ai.
Riker ka vlerësuar se një mundësi e tillë duhet të përfshijë edhe rrugën drejt integrimit euroatlantik.
“Ajo që na nevojitet është të shohim një mundësi që njerëzit e të gjitha vendeve të rajonit të ecin përpara, veçanërisht në rrugën e tyre drejt integrimit euroatlantik, diçka për të cilën të gjitha vendet kanë folur si një mënyrë për ta çuar rajonin drejt më shumë sigurisë dhe prosperitetit”, ka thënë ai.
Në përmbyllje, Riker ka bërë thirrje që liderët e rajonit të veprojnë me përgjegjësi, duke i lënë proceset gjyqësore të vazhdojnë dhe duke kërkuar zgjidhje afatgjata.
“Do të ketë njerëz që do të duan të shohin paqëndrueshmëri në rajon. Do të ketë edhe nga ata që do ta nxisin atë. Dhe është përgjegjësi e liderëve që të përpiqen të bëjnë thirrje për qetësi, t’i lejojnë proceset e apelimit të ecin përpara dhe, shpresoj, t’i inkurajojnë liderët nga të gjitha palët të punojnë së bashku për të gjetur zgjidhje afatgjata”, ka përfunduar ai.